Сборная экскурсия по Беларуси
Мястэчкі Беларусі: храмы, паэзія, музыка

Былое мястэчка РУБЯЖЭВІЧЫ захоўвае свой непаўторны каларыт гандлёва-рамеснага паселішча з яго абавязковымі атрыбутамі: Рынкавым пляцам, храмам, старадаўняй забудовай… Рубяжэвічы вядомыя з ХIII ст. Назва паселішча паходзіць ад слова «рубеж» — мястэчка неаднаразова апынялася ў мяжы то адной, то іншай дзяржавы. У сярэднія стагоддзі тут праходзіла ўсходняя мяжа Літвы. а да 1939 года за Рубяжэвічамі цягнулася мяжа паміж Польшчай і Савецкім Саюзам. Тут захаваліся старажытныя ГАБРЭЙСКІЯ МОГІЛКІ, адноўленыя ўсім мірам. Складзены з абчасаных квадраў вапняка і ганарліва пастаўлены на пагорку 2-вежавы КАСЦЁЛ СВ. ЮЗАФА адразу ж завалодвае ўвагай наведвальнікаў. А на плошчы перад ім — арыгінальная кампазіцыя з вялізных камянёў з высечанымі назвамі вёсак, т.зв. ПАРК КАМЯНЕЎ. У гэтым парку 46 камянёў — гэта 46 навакольных вёсак, жыхары якіх адносяцца да парафіі касцёла Святога Юзафа. Вось так стараннямі мясцовых жыхароў захоўваецца гісторыка-культурная памяць народа. У храме нас чакае АРГАННЫ КАНЦЭРТ — яркае падарожжа ў мінулае, адкрытае ў сённяшні дзень

Горад СТОЎБЦЫ размешчаны на беразе верхняга цячэння ракі Нёман. Горад вядомы з XVI стагоддзя як прыватнаўласніцкае паселішча, з канца XVIII ст. — як пачатковы пункт суднаходства і адна з галоўных прыстаняў на Нёмане, як рамесны і гандлёвы цэнтр краю. Тут былі царква, касцёл, ратуша, дзейнічала школа, манастыр са шпіталем, карчма, буйная рачная прыстань. У 1729 годзе мястэчку было нададзена Магдэбургскае права. У городзе захаваліся некаторыя каменныя пабудовы — чыгуначны вакзал (пачатак 20 ст.), шараговую местачковую забудову. Манументальным архітэктурным збудаваннем з’яўляецца АННЕНСКАЯ ЦАРКВА (1825 г.) — кампактная пабудова на ўзгорку на скрыжаванні вуліц Савецкай і Гайдука. Яе бязвежавы аб’ём добра бачны са шматлікіх вуліц цэнтральнай часткі горада. Гэты помнік — прыклад аднанефнага храма з фасадамі, вырашанымі ў традыцыйных прыёмах храмавай архітэктуры. АБЕД. Адзіны драўляны кінатэатр у Беларусі — тут! Пабудаваны ў 1960-х гадах с унікальнай архітэктурай, кінатэатр быў перабудаваны да Дажынак 2022 года. І сення сіне-жоўты кінатэатр «Беларусь» на 47 месц — візітная картка Стаўбцоў. Яго запамінальная архітэктура не старэе.

Былы засьценак (хутар) АКІНЧЫЦЫ быў уключаны ў 1977 годзе ў склад горада Стоўбцы. Тут у сям’і лесніка Міхала Міцкевіча ў 1882 годзе нарадзіўся трэці сын Кастусь — народны паэт ЯКУБ КОЛАС (Канстанцін Міцкевіч). У мемарыяльным музеі рэканструявана атмасфера жыцця сям’і Міцкевічаў, якія прабылі тут зусім нядоўга, а потым пераязджалі з месца на месца. Утульная сядзіба з шырокім дваром, невялікая драўляная хата, мэбля і начынне стогадовай даўніны — тут выдатна перададзена атмасфера вёскі канца 19-га стагоддзя, дзе браў натхненне гэты сапраўды народны паэт.

Маляўнічыя пейзажы гэтых мясцін убачым і ў СМОЛЬНІ, былой сядзібе сям’і Міцкевічаў, якія жылі тут з 1910 года. На тэрыторыі сядзібы знаходзяцца дом, гаспадарчыя пабудовы, калодзеж, ліпы, пасаджаныя Коласам. Тут Якуб Колас упершыню сустрэўся з Янкам Купалам. Экспазіцыя складаецца з дзвюх частак: літаратурнай і мемарыяльнай. Літаратурную частку прэзентуюць аўтабіяграфічныя матэрыялы, асабістыя рэчы паэта, архіўныя дакументы. Мемарыяльная частка — сама сядзіба Міцкевічаў. Убачым прадметы побыту сям’і Міцкевічаў. Даведнікам па сядзібе і — шырэй — па жыцці песняра могуць паслужыць яго лепшыя вершаваныя творы — паэмы «Новая зямля» і «Сымон-музыка», напісаныя Коласам у пару яго творчай сталасці. Тут мы зразумеем, чаму: «Мой родны кут, як ты мне мілы. Забыць цябе не маю сілы…»

МІКАЛАЕЎШЧЫНА. Першыя пісьмовыя звесткі пра Мікалаеўшчыну адносяцца да сярэдзіны XVI ст. Уладальнікамі Мікалаеўшчыны доўгі час былі магнаты Радзівілы. Спачатку гэта была невялікая вёска з прыстанню на Нёмане, на рубяжы XVI-XVII стст. Мікалаеўшчына ўжо ажыўленае мястэчка. Сення найбольш Мікалаўшчына вядомая як цэнтр Коласаўскага заказніка; у гэтых маляўнічых мясцінах прайшлі дзяцінства і юнацтва Якуба Коласа, тут ён вучыўся ў мясцовым народным вучылішчы, тут жа напісаў свой першы верш. Убачым помнік паэту…

Напрыканцы едзем у НОВЫ СВЕРЖАНЬ. Некалі гэта было багатае мястэчка — усё ж прыстань на Нёмане. Адсюль сплаўлялі лес, адсюль сыходзілі баржы, гружаныя збожжам і іншымі сельскагаспадарчымі таварамі. У гістарычным цэнтры мястэчка на былым гандлёвым пляцы ўзвышаецца готыка-рэнесансны ПЕТРА-ПАЎЛАЎСКІ КАСЦЁЛ 1588 года пабудовы. Раней яго вежа была вышэйшай, але ўраган у 1818 годзе знёс верхнія ярусы. Побач з касцёлам стаіць яго амаль равесніца — УСПЕНСКАЯ ЦАРКВА (1590 г.). Перайшоўшы ва ўніяцтва і абзавядучыся базыльянскім кляштарам, яна затым зноў вярнулася ў праваслаўе. Строгае аблічча гэтых аднавежавых пабудоў, з’яўленне якіх звязана з імем нясвіжскага рэфарматара князя Мікалая Радзівіла Сіроткі, адразу і надоўга ўразаецца ў памяць. Падумаць толькі — у адной весцы два храмы XVI стагоддзя! А яшчэ тут можна ўбачыць велічныя руіны сінагогі, закінуты вадзяны млын. Вось такое падарожжа па мястэчках і весках Беларусі мы прыгатавалі для Вас, спадарства!