Сборная экскурсия по Беларуси
Дойлідства Налібоцкага краю

Старадаўняя дарога ад Валожына да Крэва праходзіць праз Вішнева, Багданава, Гальшаны, Баруны — паселішчы, якія яшчэ да канца 30-х гадоў XX стагоддзя імянаваліся мястэчкамі. Такія мястэчкі пачалі ўзнікаць у Беларусі ўжо ў XIV стагоддзі паблізу праваслаўных і каталіцкіх кляштараў, магнацкіх маёнткаў, на скрыжаваннях гандлёвых шляхоў.

ВАЛОЖЫН стаіць сярод неабсяжных лясоў Налібоцкай пушчы. З 1407 го­да горад вядомы як уладанне вялікага кня­зя Вітаўта, пасля тут кіравалі князі Валожынскія, маг­на­ты Гаштольды, Радзівілы, Тышкевічы… Пры апошніх у пачатку ХІХ ст. тут узводзяцца ў стылі класіцызму манументальныя пабудовы графскай рэзідэнцыі і касцёла, якія і дагэтуль вызначаюць архітэктурную асобу горада, яго галоўнай плошчы. Дамінантай галоўнай плошчы з’яўляецца вытанчаны КАСЦЁЛ Св. ЮЗЭФА (1816 г.). Імпазантная РЭЗЫДЭНЦЫЯ ТЫШКЕВІЧАЎ (1806) уключае ў сябе палац, флігель і аранжарэю; вонкавы агляд. У Валожыне Вы таксама пачуеце пра багатую яўрэйскую гісторыю гэтага старажытнага мястэчка, даведаецеся пра яго знакамітых ураджэнцаў. Захавалася ў Валожыне знакамітая ў мінулым яўрэйская духоўная семінарыя — ЭШЫБОТ (ЕШЫВА), дзе з 1803 го­да вывучалі Талмуд і Тору і рыхтавалі рабінаў. У гэтай навучальнай установе фармавалася аблічча ўсходнееўрапейскага юдаізму. У свой час семінарыю з гонарам звалі «Маці эшыботаў». У адрэстаўраваным у 2024 годзе будынку размешчана му­зей­ная экспазіцыя, якая расказвае пра гісторыю ешывы, яе знакамітых выпускнікоў, яўрэйскую куль­ту­ру і традыцыі. Музей сучасны, высокатэхналагічны — НАВЕДВАННЕ МУЗЕЯ. А перад будынкам — выразная скульптурная кампазіцыя Дзмітрыя Аганава «РАВІН І ПАЭТ». АБЕД.

Вядомы з XIV стагоддзя маён­так ВІШНЕВА пачынаючы з 1600 го­да на працягу амаль трох стагоддзяў уваходзіў у склад уладанняў уплывовых магнатаў Храптовічаў. Гісторыя гэтага мястэчка звязана з імёнамі ІААХІМА ХРАПТОВІЧА — вядомага грамадскага і дзяржаўнага дзеяча канца XVIII стагоддзя; СЫМОНА БУДНАГА — вядомага дзеяча Рэфармацыі і многімі іншымі. У Вішневе Вы ўбачыце старажытны Дабравешчанскі касцёл 1641 г. з багатай гісторыяй; роспіс інтэр’ераў касцёла выканаў Фердынанд Рушчыц. Тут, у Вішневе, у 1923 годзе нарадзіўся ШЫМОН ПЕРАС — былы прэм’ер-міністр Ізраіля, дзевяты прэзідэнт Ізраіля (2007-2014 гады); лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1994 го­да; мемарыяльную дошку на месца яго до­ма Вы таксама ўбачыце падчас экскурсіі.

Помнікі мураванага дойлідства ГАЛЬШАН займаюць прыкметнае месца ў культурнай спадчыне Беларусі. Яны паказваюць выразныя прыклады палацавага, культавага, грамадзянскага і жылога будаўніцтва. У Гальшанах Вас чакаюць жывапісныя руіны апісанага Караткевічам «Чорнага зам­ка» Са­пе­гаў канца XVI ст. і ком­плекс францысканскага кляштара з цудоўным ХРАМАМ ІААНА ПРАДТЭЧЫ; тут Вы даведаецеся аб багатай гісторыі гэтага былога маляўнічага мястэчка і пачуеце мноства ле­генд пра прывіды… Палацава-замкавы ан­самбль ро­ду Са­пе­гаў — ГАЛЬШАНСКІ ЗАМАК — дайшоў да нас у маляўнічых руінах. Зараз замак рэстаўруецца, ужо гатова адна з вежаў, частка сцен. Наведванне МУЗЕЯ ў вежы зам­ка і АГЛЯДНАЙ ПЛЯЦОЎКІ, адкуль адкрываецца цудоўны від на наваколлі… У Гальшанах таксама ацалела характэрная местачковая забудова XIX-XX стст., што надае цяперашняму аграгарадку асаблівае зачараванне.

Старая дарога з Гальшан вядзе ў БАРУНЫ. З 1691 г. жыццё гэтага былога мястэчка бы­ло моцна звязана з кляштарам, які стаў адным з духоўных цэнтраў уніяцтва на Беларусі. У яго сценах знаходзіцца дагэтуль цудатворны абраз Божай Маці Барунскай, Суцяшальніцы ўсіх засмучаных. Гэты храм адрозніваюць вытанчанасць фор­маў «віленскага» барока.

І нарэшце, КРЭВА. Аграгарадок (раней — вялікакняжацкі маён­так) вядомы з XIV ст., калі тут быў пабудаваны ЗАМАК, у якім у 1385 годзе бы­ла заключана знакамітая ў гісторыі КРЭЎСКАЯ УНІЯ. Маляўнічыя руіны старажытнага зам­ка — адна з найбольш яркіх славутасцяў Беларусі. Крэўскі замак у цяперашні час у працэсе рэканструкцыі, адноўлена адна сцяна. Вонкавы агляд зам­ка. У 1387 годзе ў Крэве з’яўляецца драўляны касцёл — на яго месцы зараз можна ўбачыць пабудаваны ў 1990-х гадах каменны храм Праабражэння Гасподняга. Насупраць яго ўздымае да не­ба сваю шатровую званіцу праваслаўная царква ў імя Св. Аляксандра Неўскага (1854).